Welke verzekeringen moet een heemkring best wel hebben?

Als gevolg op de wet betreffende de rechten van de vrijwilligers zijn vele verenigingen sinds januari 2007 verplicht om een verzekering burgerrechtelijke aansprakelijkheid te nemen voor de organisatie. We willen dit feit even aangrijpen om wat dieper in te gaan op de verzekeringsproblematiek voor heemkundige kringen. Meer bepaald stellen we ons de vraag: welke verzekeringen zou een goedwerkende heemkundige kring eigenlijk moeten hebben?

Alle vzw’s en vele feitelijke verenigingen zijn sinds januari 2007 door de wet betreffende de rechten van de vrijwilligers verplicht een verzekering buitencontractuele burgerrechtelijke aansprakelijkheid te hebben voor de organisatie. Best neemt men echter tegelijkertijd ook, liefst in dezelfde polis, een verzekering buitencontractuele burgerrechtelijke aansprakelijkheid voor de vrijwilligers. Enkel de feitelijke verenigingen die niet verbonden zijn aan een vereniging met personeelsleden (dit kan een organisatie met rechtpersoonlijkheid zijn of een andere feitelijke vereniging) en ook zelf geen personeelsleden tewerk stellen, moeten zich niet verplicht verzekeren. Deze feitelijke verenigingen moeten de vrijwilligers dan wel informeren dat ze geen verzekering burgerrechtelijke aansprakelijkheid hebben en dat de vrijwilligers dus persoonlijk aansprakelijk kunnen gesteld worden. Het is evenwel aan te raden dat elke heemkundige kring over deze verzekering zou beschikken.

De wet stelt dat de burgerrechtelijke aansprakelijkheid van de organisatie ten opzichte van haar vrijwilligers geldt bij het verrichten van vrijwilligerswerk. Dat houdt in dat de organisatie burgerlijk aansprakelijk gesteld kan worden voor de fouten van de vrijwilligers waaruit schade ontstaat t.a.v. derden, zowel tijdens de activiteit als op weg van en naar de activiteit. De wet regelt het zo dat de organisatie niet zelf een verzekering voor motorrijtuigen van vrijwilligers moet afsluiten. Door de wet wordt immers de verzekering burgerrechtelijke aansprakelijkheid motorrijtuigen uitgebreid. Als een vrijwilliger dus tijdens de activiteiten of op weg van en naar de activiteiten van de organisatie met zijn eigen wagen rijdt en als er door zijn fout schade aan derden veroorzaakt werd, kan de vrijwilliger een tussenkomst vragen van de (eigen) verzekeraar BA-motorrijtuigen. De vrijwilligers zelf zijn vanaf nu enkel nog persoonlijk aansprakelijk voor de door hen vooroorzaakte schade in geval van bewezen bedrog, zware fout of bij herhaalde lichte fout. Voor alle andere schade die vrijwilligers aan derden veroorzaken kunnen ze niet persoonlijk burgerrechtelijk aansprakelijk gesteld worden.

Het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw ontwikkelde een modelpolis voor deze verplichte verzekering. Het loont zeker de moeite om de eigen polis eens te vergelijken met deze modelpolis. Je kan die modelpolis downloaden via de website www.vlaanderenvrijwilligt.be/modelinhoud-ba-polis/.

Via de het Vlaams Steunpunt voor Vrijwilligerswerk kan men sinds 1 januari 2018 trouwens ook inschrijven op de gratis collectieve verzekering van Vlaanderen. Deze verzekering vervangt de voormalige collectieve verzekering voor vrijwilligers die aangeboden werd door de Provinciale Steunpunten Vrijwilligerswerk. Nadeel is wel dat de gratis vrijwilligersverzekering te beperkt is voor  verenigingen als heemkundige kringen. Elke organisatie heeft recht op 100 vrijwilligersdagen. De organisatie kan met dit contingent bijvoorbeeld 4 activiteiten met 25 vrijwilligers of 10 activiteiten met 10 vrijwilligers verzekeren. De meeste kringen hebben echter meer vrijwilligersdagen nodig. Je kan wel 100 of 200 extra mandagen aankopen. Via deze link kan je meer informatie vinden over de gratis vrijwilligersverzekering.
Ook de provinciale koepels voor heemkunde kunnen initiatieven ontwikkelen om hun leden de verplichte verzekering aan te bieden. Heemkunde Gouw Antwerpen en Heemkunde Limburg betalen inmiddels al een paar jaar een polis burgerrechtelijke aansprakelijkheid voor de aangesloten leden. Bij Heemkunde West-Vlaanderen en Heemkunde Oost-Vlaanderen kunnen de leden die dat wensen ook aansluiten bij een gezamenlijke polis.

Een verzekering burgerrechtelijke aansprakelijkheid (BA) is niet hetzelfde als bestuurdersaansprakelijkheid. Een polis BA bestuurdersaansprakelijkheid is erop gericht de bestuurders als “leiders” of “vertegenwoordigers van de organisatie te beschermen”. Een bestuurslid van een vzw draagt immers een bestuurdersaansprakelijkheid: hij/zij heeft een taak tegenover de organisatie (o.a. goed bestuur) en tegenover de buitenwereld (o.a. vertegenwoordiging van de organisatie). Het is ook aan te raden uw bestuur hiervoor te verzekeren, ook al is deze niet verplicht. De gevolgen (ook al komen ze niet zo vaak voor) kunnen immers zeer zwaar zijn voor bestuurders.

Naast de verzekering burgerrechtelijke aansprakelijkheid is het voor een heemkundige kring zeker aan te raden een verzekering lichamelijke ongevallen af te sluiten. Als we spreken over een ongeval bedoelen we een ‘plotse gebeurtenis die een persoon treft of overkomt’, en waardoor hij/zij lichamelijke letsels oploopt. Als hierbij geen derden in het spel zijn of verantwoordelijk zijn kan de schade niet vergoed worden via een polis burgerrechtelijke aansprakelijkheid. Een ongeval is echter vlug gebeurd: in een archief kan men bijvoorbeeld een ongelukkige val doen of een stapel archiefdozen op zich krijgen. Wie zal dan de dokterskosten boven de terugbetaling van het ziekenfonds betalen? En wat als de vrijwilliger hierdoor voor een periode niet in staat is om te werken? Wie vangt dan het inkomensverlies op? Dergelijke verzekering valt wel tamelijk duur uit voor een kleine vereniging en is soms zwaar om dragen, maar toch wegen de nadelen niet op tegen de voordelen.

Ook rechtsbijstand is een aan te raden verzekering. Rechtsbijstand gaat over de ondersteuning van de vrijwilliger als hij/zij betrokken raakt in een rechtszaak, om experten te kunnen aanduiden, een advocaat te betalen, kortom ervoor te zorgen dat de rechten van de persoon in kwestie zo goed mogelijk en onafhankelijk verdedigd worden. Dergelijke verzekering is zeker niet duur en altijd aangeraden om mee te nemen.

Niet alle heemkundige kringen gebruiken een gebouw, maar als dit wel het geval is, moet men uiteraard ook over een brandverzekering beschikken, hetzij als eigenaar (ook voor de inboedel), hetzij als huurder (huurdersaansprakelijkheid, tenzij door de eigenaar uitdrukkelijk afstand van verhaal is afgesproken).

Door de wet betreffende de rechten van de vrijwilligers worden vrijwilligersverenigingen verplicht om de vrijwilligers op de hoogte te brengen van de aangegane verzekeringen. Heemkunde Vlaanderen vzw stelt voor om dit te doen via het publiceren van een huishoudelijk reglement. Een model hiervoor kan je hier downloaden.

Voor meer informatie kan je steeds terecht bij de consulent van Heemkunde Vlaanderen vzw: mail naar Daphné Maes of bel naar 015/20 51 74.
In elke provincie is er ook een steunpunt die vrijwilligersverenigingen kunnen ondersteunen: links naar hun adressen staan in volgend artikel: Mogen-vrijwilligers-onkostenvergoedingen-ontvangen
Je kan ook de brochure ‘Vrijwilligerswerk. De Wet. Praktische vragen en antwoorden’ downloaden. In een apart hoofdstuk legt men er bijvoorbeeld heel laagdrempelig burgerrechtelijke aansprakelijkheid uit alsook alle verplichtingen die de wet inhoudt.

Hartelijk dank aan Prof. Claassens (gespecialiseerd in verzekeringen, ook van vrijwilligers) die deze tekst op zijn correctheid wou nalezen.

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in FAQ.