Waarom krijgen lokale documentatiecentra vragen van Reprobel? Wat zijn kopieerrechten en leenrecht?

Onlangs schrokken een aantal lokale documentatiecentra toen ze een brief kregen van Reprobel i.v.m. de inning van leenrechten. Als men een kopieerapparaat heeft in zijn documentatiecentrum kent men deze organisatie misschien al. Reprobel houdt zich immers al sinds 1997 bezig met het innen en verdelen van kopieerrechten.

Reprobel is een coöperatieve vennootschap die vijftien Belgische beheersvennootschappen van auteurs en uitgevers vertegenwoordigt. Die beheersvennootschappen groeperen schrijvers, journalisten, fotografen, illustratoren, auteurs van educatief-wetenschappelijke teksten, drama-auteurs, componisten en uitgevers van kranten, tijdschriften, boeken en muziekpartituren. Reprobel is een privé-organisatie. De wetgever zorgde voor een wettelijk kader waarbinnen zij hun activiteiten uitoefenen. De federale Minister van Economie controleert hun activiteiten en formulieren en documenten voor vergoedingsplichtigen.

Hier geven we uitleg over de kopieer- en leenrechten die Reprobel int. De goede lezer zal merken dat niet elk lokaal documentatiecentrum verplicht is die rechten te betalen.

Kopieerrechten

In 1994 stemde het Parlement een nieuwe Auteurswet, met name de wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten. In het Koninklijk Besluit van 15 oktober 1997 kreeg Reprobel de taak de vergoedingen voor de reprografie te innen en te verdelen. Reprobel is de enige vennootschap die deze kopieerrechten mag en moet beheren. In 1997 werd ook vastgelegd hoe de kopieerrechten moeten worden beheerd, met name in het Koninklijk Besluit van 30 oktober 1997 betreffende de vergoeding verschuldigd aan auteurs en uitgevers voor het kopiëren voor privé-gebruik of didactisch gebruik van werken die op grafische of op soortgelijke wijze zijn vastgelegd. Reprobel is ook verplicht een grootscheepse, vijfjaarlijkse studie te laten uitvoeren naar het kopieergedrag in België en mag hiervoor tevens gegevens opvragen.

Als u een kopieerapparaat, fax, scanner, kantoor-offsetapparaat of duplicator bezit, huurt of least én met dat toestel kopieën uit beschermd werk voor privé-, interne of onderwijsdoeleinden maakt, moet u een‘evenredige vergoeding’ betalen. Een werk is ‘auteursrechtelijk’ beschermd als het een originele creatie is die getuigt van een zekere intellectuele inspanning én die de persoonlijkheid van de auteur weerspiegelt. De auteursrechtelijke bescherming van de auteur geldt tot 70 jaar na zijn of haar overlijden.

Voorbeelden van beschermde werken zijn journalistieke, literaire, educatieve en wetenschappelijke teksten, bladmuziek, foto’s en andere visuele werken en werken van beeldende kunst. Al deze beschermde werken kunnen komen uit bv. boeken, kranten en tijdschriften, maar het gaat ook om muziekpartituren en een hele reeks van andere dragers, zoals bv. agenda’s en bierviltjes.

Voorbeelden van niet-beschermde werken zijn bankuittreksels, interne en administratieve nota’s, facturen, briefwisseling, notulen van vergaderingen, formulieren, publicaties die door de overheid zijn opgelegd, documenten en omzendbrieven van verenigingen en organisaties aan hun leden, betaalmiddelen, statistieken, jaarverslagen en activiteitenverslagen e.d. Verder nog: officiële akten van de overheid, zoals alle besluiten en handelingen van de nationale, Europese en internationale overheden, en met name wetten, decreten, koninklijke en ministeriële besluiten, ministeriële omzendbrieven, parlementaire documenten, richtlijnen, verordeningen, mededelingen, aanbevelingen, (voor)ontwerpen van dergelijke besluiten en handelingen, vonnissen en arresten, notariële akten enz. Veel materiaal dat door lokale documentatiecentra bewaard wordt, zoals kopies van de akten van de burgerlijke stand, is eveneens niet beschermd. Men moet er dan ook geen kopieerrechten op betalen.

Een deel van de collectie zal echter wél auteursrechtelijk beschermd zijn. U zal de evenredige vergoeding op het kopiëren van die werken dan ook moeten aangeven als u een kopieerapparaat bezit. U kan die evenredige vergoeding via een aangifte of een contract regelen. De tarieven vindt u terug op de website www.reprobel.be. Bij een aangifte vult u jaarlijks enkele formulieren in. U deelt uw totaal aantal kopieën en het aantal kopieën uit beschermde werken mee. U berekent hoeveel u dat kost en u regelt samen met uw aangifte ook uw betaling. De formulieren vindt u ook op de website van Reprobel. Sluit u liever een contract af met Reprobel, dan bepaalt u samen hoeveel kopieën u maakt uit beschermd werk. De meeste contracten worden gesloten voor een periode van drie jaar. U kan ook een onderlinge overeenkomst sluiten voor het regulariseren van verplichtingen waaraan in het verleden niet werd voldaan.

Bent u zelf auteur of uitgever? Sinds 1 januari 1998 heeft u dan recht op een vergoeding als iemand uit uw werk kopieert voor privé-, interne of onderwijsdoeleinden. De kopieerrechten die Reprobel int worden verdeeld tussen de aangesloten beheersvennootschappen die auteurs en uitgevers vertegenwoordigen. De beheersvennootschappen zorgen ervoor dat de geïnde bedragen aan hun leden uitgekeerd worden. U wordt dus best lid van een auteurs- of van een uitgeversvereniging. De adressen vindt u terug op de website www.reprobel.be. In een verklarende brochure van Reprobel vindt u meer uitleg over de wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten en het Koninklijk Besluit van 30 oktober 1997 betreffende de vergoeding verschuldigd aan auteurs en uitgevers voor het kopiëren voor privé-gebruik of didactisch gebruik van werken die op grafische of op soortgelijke wijze zijn vastgelegd. U kunt deze brochure downloaden op de website van Reprobel.

Leenrecht

Wanneer auteursrechtelijk beschermde werken, o.m. boeken, tijdschriften, partituren, cd’s en dvd’s tijdelijk ter beschikking worden gesteld, dienen de rechthebbenden, zoals auteurs en uitgevers, eveneens een billijke vergoeding te ontvangen. Dat zegt de Wet van 30 juni 1994 op de auteursrechten en naburige rechten, die werd aangevuld met het K.B. van 25 april 2004. Reprobel werd vervolgens door de federale Minister van Economie als beheersvennootschap belast met de inning en de verdeling van de vergoeding voor openbare uitlening (K.B. van 7 april 2005). Het K.B. somt de vormen op die niet onder het ter beschikking stellen vallen, met name het ter beschikking stellen voor tentoonstelling, voor raadpleging ter plaatse, het ter beschikking stellen tussen voor het publiek toegankelijke instellingen onderling en het ter beschikking stellen van fonogrammen of films voor publieke vertoning of uitzending.

Alle andere vormen van terbeschikkingstelling vallen dus wél onder het leenrecht. Lokale documentatiecentra die werken enkel ter beschikking stellen d.m.v. raadpleging ter plaatse moeten dus geen leenrecht betalen. Het K.B. zegt dat de betrokken uitleeninstellingen rechtspersonen van publiek recht of privaat recht zijn die in bepaalde gevallen meerdere vestigingen van openbare uitlening omvatten. Een aantal instellingen krijgt een vrijstelling in het K.B., maar lokale documentatiecentra vallen hier niet onder.

De tarieven zijn:

  • Forfaitair 1 euro per volwassen persoon die in een uitleeninstelling ingeschreven staat én die minstens één werk heeft ontleend.
  • Forfaitair 0,5 euro per minderjarige persoon die in een uitleeninstelling is ingeschreven én die minstens één werk heeft ontleend.

Best gebruikt men voor de aangifte het aangifteformulier dat Reprobel ter beschikking stelt. Reprobel zal u vervolgens een factuur bezorgen, met verwijzing naar de betrokken periode en naar het verschuldigde bedrag. Naast informatie nodig voor de inning, kan Reprobel nog andere gegevens opvragen, meer bepaald gegevens ten behoeve van de verdeling aan de rechthebbenden. Het kan dan gaan om gegevens over de aard van de uitgeleende werken, zoals de namen van de auteurs en de titels van de werken, en natuurlijk het aantal keren dat bepaalde werken werden uitgeleend.

Als u meer wilt weten over auteursrecht kan u best de brochure ‘Auteursrecht en erfgoed. Handleiding tot het vermijden van uitschuivers’ van Culturele Biografie Vlaanderen vzw raadplegen. U kan de brochure nog steeds downloaden via de website van FARO. U kan met u vragen over auteursrechten en Reprobel ook steeds terecht bij Daphné Maes of tel. 015/20 51 74.

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in FAQ.