Unesco-lijst immaterieel erfgoed

De Vlaamse overheid ondersteunt vijf nieuwe kandidaturen voor de opname op de Unesco-lijst van representatief immaterieel erfgoed. Het gaat om de jaarmarkt in Sint-Lievens-Houtem, de Boeteprocessie in Veurne, het Krakelingenfeest en de Tonnekensbrand in Geraardsbergen, de kunst van de valkerij en het jaartallenleven in Leuven. Een opname op de Unesco-lijst is vooral symbolisch erg belangrijk en zorgt voor internationale weerklank. De Unesco-conventie voor de bescherming van immaterieel cultureel erfgoed trad vorig jaar in werking.

Houtem Jaarmarkt
De jaarmarkt in Sint-Lievens-Houtem vindt zijn oorsprong in de verering van de heilige Livinus. De historische wortels van het gebeuren gaan terug op de concurrentiestrijd tussen de Sint-Pieters en de Sint-Baafsabdij waarbij deze laatste overigens zeer creatief heiligen uitvond en inzette om de eigen machtspositie en daarmee inherente bezittingen te legitimeren. Mensen trokken op bedevaart naar het graf van de heilige en zeulden paard en rund mee die onderweg werden verkocht. Maar waar mensen samen zijn, wordt er ook gefeest en gezongen. Na verloop van tijd werd de jaarmarkt een groots volksfeest met circus- en kermisattracties.

Boeteprocessie Veurne
De Boeteprocessie (foto) dateert van 1644 en gaat ieder jaar uit op de laatste zondag van juli. De kern van deze processie wordt gevormd door enkele honderden boetelingen die anoniem in een bruine pij met een zwaar kruis door de straten van Veurne stappen. Rond deze boetelingen heeft de processie zich ontwikkeld in een 40-tal taferelen, geïnspireerd op het Oude en Nieuwe Testament, en met bijzondere aandacht voor het Lijdensverhaal.

Krakelingenfeest en Tonnekensbrand
Op één en dezelfde dag viert Geraardsbergen tweemaal feest: Krakelingen en Tonnekensbrand. De oudst bewaarde stadsrekening (1393) vermeldt al de onkosten voor het vuurfeest Tonnekensbrand. Het dubbelfeest bevat zowel christelijke (bv. de rol van de deken) als voorchristelijke elementen (vuur, levende vis, brood, tijdstip). De voorchristelijke dateren vermoedelijk uit de Keltische periode. De krakeling is een ringvormig broodje van 10 cm diameter. Deze vorm verwijst naar een cultusbrood, dat de cyclus van de seizoenen of van het leven symboliseert. De Tonnekensbrand hoort thuis in een bredere traditie van voorchristelijke vuurfeesten en symboliseert het einde van de winter, de terugkeer van het licht en het leven.

De kunst van de valkerij
Reeds in de 10de en 11de eeuw vormde de valkerij voor onze streken een belangrijke bron van inkomsten. Het centrum bij uitstek was Arendonk, nabij Turnhout. In de Nieuwe Tijd was valkerij nauw verbonden met de aristocratie en kende door toedoen van de Franse Revolutie en de maatschappelijke gevolgen een inzinking. In de tweede helft van de 20ste eeuw nam de interesse toe, samen met de groeiende heropflakkering van de belangstelling voor de natuur. Men startte met kweekprogramma’s voor de slechtvalken, wat al snel resulteerde in het gegeven dat men de roofvogels ook in gevangenschap kan kweken. Hierdoor kwam er een renaissance voor de valkerij op gang die ook in Vlaanderen – de historische bakermat van de valkerij – het draagvlak vergrootte.

Het jaartallenleven van Leuven
De stad Leuven koestert al meer dan een eeuw een bijzonder levenscyclusritueel waarbij de vijftigste verjaardag centraal staat. De basisgedachte erachter is dat, vanaf de leeftijd van 40, alle mannen in en rond Leuven, een decennium lang activiteiten ondernemen en ceremonies houden om de viering van hun 50ste verjaardag bijzonder te maken. Tijdens die periode van 10 jaar resulteert dit rituele proces in een hechte groep, genoemd naar het geboortejaar, gekarakteriseerd door vriendschap en solidariteit, die het leven rond de 50 viert en omarmt.

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Internationaal.