Sint-Antonius keert terug naar Herdersem

Iedere maand plaatsen we een originele heemkundige activiteit ‘in de kijker’. Ook een activiteit van jouw vereniging kan in de kijker komen! We zijn op zoek naar activiteiten die origineel of vernieuwend zijn, of een voorbeeldfunctie kunnen hebben voor andere organisaties. Voldoet jouw activiteit aan die criteria? Stuur dan een verslag en een aantal foto’s naar consulenten@heemkunde-vlaanderen.be, en wie weet staat jouw activiteit volgende maand op onze website.

Deze maand zetten we Heemkundige Kring De Faluintjes in de kijker. Dankzij de inspanningen en fondsenwerving van de heemkundige kring kon een verloren gewaand beeld van Sint-Antonius teruggebracht worden naar zijn kapel in Herdersem, een deelgemeente van Aalst. De plechtige inwijding van het beeld vond plaats op de feestdag van de H. Antonius 17 januari 2010.

Van oudsher wordt in Herdersem, vroeger een karakteristiek dorp van landbouw en veeteelt, de ‘varkensheilige’ Sint-Antonius-Abt als tweede patroonheilige vereerd. Sinds de jaren 1960 is de jaarlijkse Sint-Antoniuskermis, uitgegroeid tot een waar hoogtepunt in de regio. De ‘Gilde van Sint-Antonius’, ononderbroken actief sinds 1663, helpt de verering de nodige luister bij te zetten.

Op de hoek van de Grote Baan en de Alfons De Cockstraat in Herdersem staat een kapel die toegewijd is aan de H. Antonius, een eeuwenoude bidplaats die in 1894 werd heropgebouwd. Ze werd op initiatief van de heemkundige kring als monument geklasseerd in 1997. In deze kapel bevond zich sinds eeuwen ook een prachtig, gepolychromeerd houten beeld van Sint-Antonius-Abt. Het werd omstreeks 1630 vervaardigd door Antonius Faydherbe, een Mechelse beeldhouwer met wereldfaam. In 1966 werd dit beeld echter gestolen uit de kapel, en sindsdien bleef het opmerkelijk stil rond het beeld.

Totaal onverwacht kwam het gestolen beeld recent weer in de openbaarheid. Eind 2007 bood een Nederlands privé-museum een Mechels Sint-Antoniusbeeld te koop aan de Stedelijke Musea van Mechelen. Na grondig onderzoek bleek dat het hier ging om het uit Herdersem gestolen beeld. De polychromie van het beeld was wel gedeeltelijk verdwenen, wellicht gebeurde dit onmiddellijk na de diefstal om mogelijke sporen uit te wissen en een eventuele identificatie te bemoeilijken.

De stad Aalst onderzocht de mogelijkheid om het beeld op te eisen, maar dit bleek geen optie. Ook een aankoop van het beeld door het stadsbestuur bleek onmogelijk. Eind 2008 werd het beeld door het privé-museum op een veiling bovendien aan een anonieme verzamelaar verkocht. Het leek nu reddeloos verloren voor Herdersem. En toch zou Sint-Antonius naar zijn oorspronkelijke plaats in de kapel van Herdersem terugkeren…

Enkele maanden later kwam Heemkundige Kring De Faluintjes de nieuwe eigenaar immers toevallig op het spoor. Gezien de geschiedenis van het beeld verklaarde deze zich onmiddellijk bereid om het beeld tegen aankoopprijs aan de Herdersemse gemeenschap door te verkopen.

Vanaf dat moment werd een actie gestart met als doelstelling de nodige fondsen voor de wederaankoop te verzamelen. De Prentkaartenclub Groot-Aalst, de heemkundige kring, de diverse wijkcomités en een groot aantal anonieme sponsors schonken een aanzienlijke som. De Herdersemse Dorpsraad (in samenwerking met een groot aantal vrijwilligers) organiseerde een zeer geslaagd eetfestijn waarvan de opbrengst integraal naar de terugkoop van het beeld ging, enzovoort. Ook de inwoners van het naburige dorp Moorsel, dat een speciale band heeft met de Herdersemse Antonius, droegen een groot deel bij in de actie.

Al in december 2009 was het nodige geld – zo’n 20.000 euro – ingezameld, zodat de verloren Sint-Antonius terug naar Herdersem kon worden gehaald. De hele actie bewijst dat een gemeenschap ook vandaag nog bereid is zich in te zetten voor het behoud van lokaal cultuurbezit en dat dit best gebeurt in samenwerking met andere verenigingen.

Op zondag 17 januari 2010, de feestdag van de heilige, werd het beeld tijdens de plechtige hoogmis in de parochiekerk van Herdersem ingezegend door de Gentse bisschop Luc Van Looy. Daarna werd het in stoet teruggebracht naar zijn aloude standplaats in de kapel aan de Grote Baan.

Het kostbare Sint-Antoniusbeeld zal slechts kort in de kapel verblijven. Binnenkort wordt het in bewaring gegeven aan het stedelijk museum ’t Gasthuys van Aalst, waar het permanent zal worden tentoongesteld. Elk jaar zal de heilige evenwel naar Herdersem terugkeren voor het vieren van zijn feest rond 17 januari. In de toekomst zal ook verder gedacht worden aan een beveiligingssysteem. Zo zou het beeld zijn vaste plaats in de kapel misschien weer kunnen innemen, zonder enig risico om opnieuw te worden gestolen.

En Sint-Antonius zag dat het goed was…

Met dank aan Heemkundige Kring De Faluintjes voor het verslag en de foto’s.
Website: www.defaluintjes.be

Fotogalerij

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Activiteit in de kijker.