Koplopers gezocht. Leiderschap groeit in heemkundige kringen!

Begin 2004 werd het project ‘Koplopers gezocht. Leiderschap groeit in heemkundige kringen!’ dat Heemkunde Vlaanderen vzw bij de Koning Boudewijnstichting indiende in het kader van hun subsidieproject ‘Koplopers gezocht. Leiderschap groeit in verenigingen’, goedgekeurd. Het project liep van 2004 tot 2006 en werd voornamelijk uitgevoerd en opgevolgd door de consulent van Heemkunde Vlaanderen vzw. Dit project werd uitgewerkt in samenwerking met het Vlaams Centrum voor Volkscultuur vzw en kreegt tevens de ondersteuning van de vzw Kwasimodo.

In Vlaanderen zijn er een groot aantal heemkundige kringen. Allen met een raad van bestuur of een bestuursploeg en dus een voorzitter. De samenstelling van de raden en/of het bestuur is meestal identiek: zeer gemotiveerde deskundige mannelijke individuen. De deskundigheid ligt vooral op het gebied van hun interesse in de geschiedenis en de heemkunde. Uit het rapport ‘Erfgoedverenigingen en Volkscultuur ontcijferd’ blijkt dat 92 % van de bestuursleden mannen zijn en dat er in meer dan 50 % van de besturen geen of slechts één vrouw zetelt. In 39 % van de besturen zetelen er wel vrouwen, maar zij zijn dan nog steeds in de minderheid. Meer dan 70% van de bestuursleden heeft een hogere of (post)universitaire opleiding genoten.

Er is een wezenlijke kloof tussen de deskundigheid op het gebied van specifieke kennis en de deskundigheid op het gebied van leiderschap, tussen de vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in het bestuur en in de kringen en daar waar gewerkt wordt met beroepskrachten, tussen beroepskracht (inhoudelijk deskundige) en beleidsvrijwilliger (inhoudelijk deskundige en leidinggevende).

Heemkunde Vlaanderen vzw is ervan overtuigd dat het niet alleen interessant maar ook broodnodig zou zijn om de leiding te verdeskundigen en open te trekken naar vrouwen.

In een eerste fase van het project werd nagegaan welke vormen van leiden, coördineren en organiseren aanwezig zijn bij heemkundige kringen in Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Er werd vooral gepolst naar ‘good practices’ i.v.m. bestuurswerking. Waarom er zo weinig vrouwen een bestuursfunctie hebben in heemkundige kringen was een bijkomende onderzoeksvraag. Verder wilde men in dit onderzoek zoeken naar mensen met professionele leiderservaringen, die deze niet actief benutten in de organisaties. Aan de hand van 25 interviews en een beperkte enquête (verstuurd naar 360 bestuursleden) werd een antwoord op deze vragen gezocht. Tussen mei en oktober 2004 werden aldus 63 heemkundige kringen hiervoor gecontacteerd. Op deze manier werden een aantal heemkringen ontdekt met goede leiderschapskwaliteiten en met een uitstekende werking. Verder in deze rubriek vindt u al een voorproefje van de resultaten van het onderzoek: een overzicht van de aanwezige en ontbrekende leiderschapskwaliteiten bij de ondervraagde kringen.

In een tweede fase van dit project stond het uitwisselen van de aanwezige leiderschapskennis en ervaring centraal. Bestuurders leren van andere bestuurders en passen het geleerde aan hun eigen organisatie aan en geven dat opnieuw door. Dit gebeurde op de eerste plaats door middel van rondetafelgesprekken. De onderzoeksresultaten werden er voorgesteld en de ‘good practices’ dienden als basis voor de discussies. Heemkunde Vlaanderen vzw hoopt via het delen van de bestaande ervaring en kennis de bestuurders van heemkundige kringen te verdeskundigen. Een bijkomende bedoeling is ook de leiding van plaatselijke kringen open te trekken naar vrouwen. Deze rondetafelgesprekken vonden plaats in april 2005. De resultaten van het onderzoek en de verslagen van de werkwinkels werden gebundeld in een publicatie die men kan downloaden op deze websiterubriek.

Het onderzoek naar de leiderschapskwaliteiten van heemkundige kringen in Vlaanderen en de verslagen van de werkwinkels werden gebundeld in een rapport. Het werd gepubliceerd in de tweede Binnenkrant van 2005 (pdf).

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Projecten.