Hoe kan een heemkring voldoen aan de wet betreffende de rechten van de vrijwilligers?

Bijna elke organisatie die met vrijwilligers werkt moet de wet betreffende de rechten van de vrijwilligers (2005) toepassen. Deze wet gaf de vrijwilligers een wettelijk statuut. De wet is van toepassing op elke vrijwilligersorganisatie (vzw’s en feitelijke verenigingen), met uitzondering van bepaalde feitelijke verengingen: zij die niet verbonden zijn aan een organisatie met rechtspersoonlijkheid, zij die niet verbonden zijn aan een feitelijke vereniging met personeelsleden en zij die niet beschouwd kunnen worden als een afdeling van een andere organisatie.

Een overzichtje van wat men als heemkundige kring moet doen:

  • De organisatie heeft informatieplicht over een aantal zaken (over de doelstelling en juridisch statuut van de organisatie, dat er een verzekering burgerrechterlijke aansprakelijkheid is gesloten, of er eventueel bijkomende verzekeringen zijn gesloten, of er onkostenvergoeding wordt uitbetaald, dat er geheimhoudingsplicht geldt). De organisatie is vrij de informatie individueel of collectief, mondeling of schriftelijk te verstrekken. Bij betwisting blijft de bewijslast bij de organisatie liggen. Een goede optie is een huishoudelijk reglement van de heemkring publiek te maken (vb. op website plaatsen, in tijdschrift publiceren).Download hier een een model van huishoudelijk reglement (pdf).
  • De heemkundige kring moet een verzekering (burgerrechtelijke aansprakelijkheid) afsluiten voor de organisatie en de vrijwilligers. De overheid is trouwens aan het nadenken over een systeem van collectieve polis waarbij de gemeentes of de nationale loterij een deel van of alle kosten van die vrijwilligersverzekering op zich nemen. Laat u niet bang maken door verzekeraars: bestuurders die geen presentiegelden noch zitpenningen ontvangen zijn wel degelijk ook vrijwilligers volgens de omschrijving van de wet. De vrijwilliger zal niet aansprakelijk worden gesteld voor de schade die hij/zij veroorzaakt tegenover derden bij het verrichten van het vrijwilligerswerk. De vrijwilliger is immuun, behalve in geval van lichte herhaalde fout, grove fout en/of opzet. Dit wel enkel indien de vereniging onder het toepassingsgebied van de wet valt.Lees meer: Zijn je vrijwilligers voldoende verzekerd?
  • De heemkundige kring moet vastleggen of men onkostenvergoedingen uitbetaalt en volgens welk systeem (forfaitaire en/of reële onkostenvergoeding). Men moet dit trouwens ook meedelen aan de vrijwilligers. Men moet niet meer rekening houden met een maximumbedrag per kwartaal voor de forfaitaire onkostenvergoeding. Enkel het maximumbedrag per dag en per jaar tellen. Meestal zullen heemkringen waarschijnlijk wel werken met een reële onkostenvergoeding.
  • Het arbeidsrecht is niet meer expliciet van toepassing op vrijwilligerswerk, behalve indien het gaat om ‘beschermende elementen’. Men mag er flexibel mee omspringen: activiteiten op zondag, feestdagen, enz. kunnen, maar eventuele controle kan voorvallen indien er een vermoeden van misbruik bestaat.

Welke gevolgen heeft de wet op de vrijwilligers?

Sinds 1 januari 2007 is de wet over de rechten van vrijwilligers volledig van kracht. De wet tracht vrijwilligers beter te beschermen tegen mogelijke risico’s. Ook mensen met een vervangingsinkomen (werklozen, leefloners, bruggepensioneerden…) kunnen gemakkelijker als vrijwilliger aan de slag.

1. Wat is vrijwilligerswerk?

De wetgever beschrijft vrijwilligerswerk als:

  • verrichten van activiteiten
  • door een natuurlijk persoon
  • onverplicht
  • onbezoldigd
  • voor anderen of de samenleving
  • ingericht door een organisatie (feitelijke vereniging, vzw of openbare instelling)

2. Recht op informatie

Als vrijwilliger moet je vooraf volgende informatie krijgen:

  • doelstelling van de organisatie
  • juridisch statuut van de organisatie
  • welke verzekeringen heeft de organisatie afgesloten: burgerlijke aansprakelijkheid (verplicht), rechtsbijstand, ongevallen, omnium …
  • welke onkosten worden vergoed
  • als vrijwilliger ben je gebonden aan de geheimhoudingsplicht

3. Wie is aansprakelijk?

Openbare instellingen, vzw’s en feitelijke verenigingen die personeel tewerkstellen of die met afdelingen werken, zijn verantwoordelijk (aansprakelijk) voor de fouten van de vrijwilliger. Bij kleine feitelijke verenigingen (zonder personeel) is elke vrijwilliger aansprakelijk voor zijn eigen fouten.
Organisaties die aansprakelijk zijn voor de fouten van hun vrijwilligers moeten zich verzekeren tegen burgerlijke aansprakelijkheid. Vrijwilligers bij kleinere organisaties kunnen een beroep doen op hun verzekering privé-leven (familiale verzekering).

4. Vergoedingen

Vrijwilligers mogen geen loon ontvangen. Zij kunnen wel een onkostenvergoeding krijgen. Kosten moet je niet bewijzen als die lager zijn dan 28,48 euro per dag en 1139,02 euro per jaar. Hogere onkosten die je niet kan bewijzen, vallen buiten het vrijwilligerswerk.

5. Uitkeringsgerechtigd?

Werklozen en bruggepensioneerden kunnen vrijwilligerswerk verrichten met behoud van hun inkomen. Zij moeten vooraf wel schriftelijk aangifte doen bij de RVA. Zonder reactie van de RVA kan je na 14 dagen beginnen als vrijwilliger. Arbeidsongeschikten moeten een schriftelijke toestemming vragen van hun geneesheer. Leefloners moeten hun vrijwilligerswerk melden bij het OCMW. Andere uitkeringsgerechtigden moeten hun vrijwilligerswerk niet melden.

Surf ook naar deze websites:
www.vrijwilligersweb.be
www.vrijwilligerswerk.be

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in FAQ.