Geheimzinnigheid troef in Tijd-Schrift!

Het verleden kent geheimen, ook omdat mensen in het verleden zelf geheimen hadden en doelbewust informatie achterhielden. Die geheimen werden vastgelegd op een manier die enkel voor ingewijden begrijpelijk was. Zoals ook nu nog – en misschien vroeger méér dan nu – hadden groepen en individuen in het verleden redenen om hun activiteiten en opvattingen voor de buitenwereld geheim te houden: omdat die illegaal waren en hun opvattingen niet spoorden met die van (de meeste van) hun tijdgenoten en zij daarom vervolging of maatschappelijke afwijzing te vrezen hadden, omdat hun bedoelingen en plannen gedwarsboomd konden worden, of essentieel zijn en bepalend voor de identiteit van mensen. Er zijn groepen en groepjes actief geweest, waarvan het bestaan zelf en de handel en wandel, de bedoelingen en agenda, voor de autoriteiten en tegenstanders verborgen moesten blijven. Ze hadden er baat bij zo weinig mogelijk sporen na te laten en documenten na gebruik te vernietigen – en zo meteen ook het nageslacht en het historisch onderzoek te ontrieven. In andere gevallen werden documenten voor de tijdgenoten verborgen gehouden maar werden zij later ontdekt en konden dan bestudeerd worden.

Geheimzinnigheid is echter niet alleen een zaak van mensen die dingen deden die (in hun eigen tijd) het daglicht schuwden. Iedereen doet, in zowat alle omstandigheden, aan informatiebeheer, en dus ook aan informatiebeperking. Iedereen bepaalt welke informatie zij of hij met wie (niet) deelt en wanneer zij of hij simpelweg liegt. Communicatie impliceert spreken én zwijgen, bepaalde dingen zeggen en andere niet. De poging om mensen uit het verleden te begrijpen gaat over de grens tussen waarheid en geheim, tussen wat wordt gezegd en wat niet.

In de bijdragen van dit nummer worden verschillende vormen en functies van geheimhouding en geheimzinnigheid, in diverse periodes en sociale omstandigheden, belicht. Er duiken mensen op die in het diepste geheim bekennen wat ze fout hebben gedaan, koningen die hun identiteit verbergen, mensen die zich in beslotenheid verenigingen of anonieme dreigbrieven sturen.

Meer informatie over Tijd-Schrift vind je op www.tijd-schrift.be. Nog geen abonnee of abonnement vernieuwen? Neem dan hier een kijkje!

Inhoudstafel

  • Johan Verberckmoes, De geheime uitstapjes van de Spaanse Habsburgvorsten
  • Emilie Pieters, Als de Rooie Haan aan’t kraaien gaat. Brandbrieven in het hertogdom Brabant tussen 1725 en 1785
  • Elwin Hofman,  Vermanen, vergeven en verzwijgen. Het mysterie van de biecht in de achttiende- en negentiende-eeuwse Zuidelijke Nederlanden
  • Jeffrey Tyssens, De kieren van de tempelpoort. Negentiende-eeuwse vrijmetselaarsloges tussen geheim, divulgatie en angst
Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Tijd-Schrift.