70 jaar geleden begon voor ons WO II

Iedere maand plaatsen we een originele heemkundige activiteit ‘in de kijker’. Ook een activiteit van jouw vereniging kan in de kijker komen! We zijn op zoek naar activiteiten die origineel of vernieuwend zijn, of een voorbeeldfunctie kunnen hebben voor andere organisaties. Voldoet jouw activiteit aan die criteria? Stuur dan een verslag en een aantal foto’s naar consulenten@heemkunde-vlaanderen.be, en wie weet staat jouw activiteit volgende maand op onze website.

Deze maand zetten we de Wevelgemse heemkring Wibilinga in de kijker. Voor de scholen van Groot-Wevelgem werkte de heemkring het pedagogisch project ’70 jaar geleden begon voor ons WO II’ uit. In mei 2010 werden drie namiddagen georganiseerd, waarop 11- en 12-jarigen kennis maakten met de leefwereld van hun leeftijdsgenoten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wibilinga zorgde voor een gevarieerd aanbod, met persoonlijke getuigenissen, documentaire filmfragmenten en zelfs enkele ‘echte’ soldaten…

De werkgroep senioren van de Wevelgemse heemkring Wibilinga heeft een lange traditie van vertelnamiddagen over lokale figuren of geschiedenis. De leeftijd van de leden zorgt voor een enorm potentieel aan getuigenissen over die lokale geschiedenis. Velen van hen behoren dan ook tot de generatie voor wie de Tweede Wereldoorlog een heel bepalende periode in hun jeugd is geweest. Het is dan ook niet te verwonderen dat die oorlog een van de onderwerpen is die regelmatig in die namiddagen aan bod komt. Zo hadden we het reeds over de meidagen 1940, de bombardementen op Kortrijk, het leven onder de bezetting en de Atlantikwall.

Op die vertelnamiddagen bestaat het vaste publiek van die getuigenissen grotendeels uit bijna-leeftijdgenoten van de panelleden! Nadat in 2008 en 2009 in Wevelgem, Gullegem en Moorsele, monumenten werden onthuld voor de Belgische soldaten die tijdens de meidagen van 1940 op het grondgebied van Groot-Wevelgem sneuvelden, én na de herdenking van ’70 jaar geleden begon voor ons die oorlog’, bracht oud-weggevoerde Frans Robesyn het idee aan om met de getuigenissen ook naar de jeugd toe te stappen. De vergadering vond inderdaad dat een dergelijk initiatief meer dan nodig was, in een tijd waarin het verleden stilaan vergeten wordt, en de jeugd de kennis van ons verleden niet meer wordt bijgebracht. Het idee werd dan ook unaniem aanvaard!

Deze persoonlijke getuigenissen mogen zeker niet verloren gaan. Met die getuigenissen wilden we proberen de jongeren een idee te geven van wat het voor hun leeftijdgenoten van toen moet geweest zijn, m.a.w. het contrast aantonen met het evidente leventje dat ze nu, gelukkig maar, hebben. Bij de directies van de basisscholen van Groot Wevelgem werd naar de interesse gepolst en die was voldoende groot. Dus startte de werkgroep het pedagogisch project ’70 jaar geleden begon voor België de Tweede Wereldoorlog’. Wibilinga kreeg voor dit initiatief ook de steun van de provincie West-Vlaanderen en de gemeente Wevelgem. Het programma was bedoeld voor de derde graad van het basisonderwijs, dus het 5de en 6de leerjaar. Er werd geopteerd voor een namiddagvoorstelling in elk van de drie deelgemeenten: op 6 mei in het CC Guldenberg voor de Wevelgemse scholen (350 lln.), op 25 mei in het OC De Cerf voor de Gullegemse school (125 lln.) en op 27 mei in het OC De Stekke voor de BAMO school van Moorsele (125 lln.). Dat verzekerde ons telkens van een goed gevulde zaal met 11- en 12-jarigen.

Om dit publiek op de namiddag voor te bereiden, stelde Wibilinga de leerkrachten een begeleidende syllabus ter hand. Gezien de leeftijd van het publiek werd de namiddag niet te technisch opgevat: geen droge opsomming van data en historische feiten dus, maar persoonlijke ervaringen waren het belangrijkste onderwerp. De voorstelling startte met het loeien van een sirene: het waarschuwingssignaal waarmee de Belgische bevolking 70 jaar geleden, op vrijdag 10 mei 1940, werd gewekt waarna ze op de radio kon horen dat het oorlog was! De moderator duidde de betekenis van dit symbolische signaal en gaf een korte inleiding over de volgende projectie, een bijna halfuur durende film met documentaire filmfragmenten die Wibilinga-webmaster Jacques Vansteenkiste samen met Lothair Vanoverbeke hadden gemonteerd. De evocatieve projectie ging van de oorzaken, de aanleiding én het uitbreken van de oorlog. Ook werd een en ander getoond over de bezetting en de rantsoenering.

Twee ‘re-enactors’ van de groep ‘We’ll remember POPS’ brachten dan met kennis van zaken een kort inlevingsverhaal over hoe Belgische en Duitse soldaten er in de oorlog uitzagen en die eerste meidagen doormaakten. Re-eanctors verkleden zich als hobby zo authentiek mogelijk in een zelf gekozen personage, hier dus militairen uit de Tweede Wereldoorlog. Daarna was het de beurt aan de ooggetuigen om te vertellen hoe zij toen als soldaat én als tiener, die eerste dagen van de oorlog en de eerste bezettingsjaren doormaakten. Om de inleving te bevorderen, werd ervoor geopteerd om in iedere deelgemeente lokale getuigen aan het woord te laten. Tijdens de getuigenissen werden op het grote scherm eigentijdse foto’s van de panelleden en plaatselijke historische documenten geprojecteerd.

In het panel zat telkens een veteraan die in mei 1940 de slag aan de Leie had meegemaakt op het grondgebied van Wevelgem. Voor Wevelgem en Moorsele was dat de heer Karel Vanroose en in Gullegem de heer Stan Vanhoutte, beiden oudgedienden van het 3de Linie regiment. Zij vertelden over de oorlog in zijn engste zin, het beschieten van medemensen, al zijn dat op dat ogenblik wel vijanden. Burgerlijke getuigenissen kwamen van inwoners uit elke deelgemeente die het verhaal deden van hun belevenissen in die meidagen van 1940. In Wevelgem bestond het panel uit Madeleine Seynhaeve, Frans Robesyn, Etienne Vanackere, Frans David en Joseph Seynhaeve, in Gullegem uit Madeleine Delaere, Marcel Gheysen en Werner Seynaeve, en te Moorsele uit Simonne Duthoo, Frans Commeyne en Frans Robesyn. Ze hadden het over hoe ze al op 10 mei de eerste bombardementen op en naast het Wevelgemse vliegveld beleefden, het eerste contact met de Duitsers, over het school lopen en de eerste bezettingsjaren, over de gevolgen van de rantsoenering, maar ook over de verplichte tewerkstelling en de opeising van werkkrachten voor Duitsland.

Het was tijdens het relaas van Frans Robesyn, die twee jaar verplicht tewerkgestelde in Duitsland was geweest, dat door de re-enactors een onverwachte identiteitscontrole werd uitgevoerd in de zaal. Een rijkswachter vergezeld van een Duitse Feldgendarm waren op zoek naar werkweigeraars en controleerden daarvoor de identiteitsbewijzen van enkele ‘verdachte’ aanwezigen. Ze vonden natuurlijk wat ze zochten en voerden de ongelukkige ‘manu militari’ uit de zaal. De eerste ogenblikken van verdwazing sloegen vlug om naar hilariteit toen de jongeren zagen dat een van de leerkrachten het slachtoffer van dienst was! Het incident werd door de moderator aangegrepen om de kinderen er op te wijzen dat tijdens de bezetting dergelijke controles schering en inslag waren.

Als slot werden de jongeren er ook op gewezen dat het dank zij het verenigd Europa is dat we in West-Europa al meer dan 60 jaar van oorlog gespaard zijn gebleven. Daarna konden de leerlingen met de opgedane kennis terug naar school. Ieder van hen kreeg daarna nog een folder met daarin een resumé van de namiddag. In de klas kon dan aan de hand van die folder nog eens over WO II en zijn gevolgen worden gedebatteerd. Aan de directies werd ook gevraagd om, na overleg met de betrokken leerkrachten, het resultaat van de evaluatie over de namiddagen aan de heemkring over te maken. De reacties waren unaniem positief , en alle scholen verklaarden zich bereid om aan volgende initiatieven deel te nemen. Dat bewijst nog maar eens dat een gepersonaliseerde aanpak van “wereldgebeurtenissen”, indien gekaderd op lokaal vlak, zeker loont…

Fotogalerij

[nggallery id=12]

Met dank aan Lothair Vanoverbeke voor het verslag, Bernard Vanwest, Marc Gheysen, Freddy Lattré en Frans David voor de foto’s, en webmaster Jacques Vansteenkiste.
Moderators : Roger Duhamel , Hendrik Ghesquiere en Lothair Vanoverbeke. Rijkswachter: Ludo Vanheesbeek.

Website: www.wibilinga.be

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Activiteit in de kijker.