10 eeuwen armoede in Sint-Gillis-Waas

Iedere maand plaatsen we een originele heemkundige activiteit ‘in de kijker’. Ook een activiteit van jouw vereniging kan in de kijker komen! We zijn op zoek naar activiteiten die origineel of vernieuwend zijn, of een voorbeeldfunctie kunnen hebben voor andere organisaties. Voldoet jouw activiteit aan die criteria? Stuur dan een verslag en een aantal foto’s naar consulenten@heemkunde-vlaanderen.be, en wie weet staat jouw activiteit volgende maand op onze website.

Deze maand zetten we de Heemkundige Kring De Kluize en het Gemeentearchief Sint-Gillis-Waas in de kijker. Tijdens Erfgoeddag organiseerden ze samen een succesvolle activiteit. Meer dan 300 deelnemers kwamen op 1 mei naar de tentoonstelling rond ’10 eeuwen armoede in Sint-Gillis-Waas’ en de vertoning van een unieke film uit de jaren 1950.

De Heemkundige Kring De Kluize werkt de laatste jaren intensief samen met het gemeentearchief van Sint-Gillis-Waas om een tentoonstelling op te zetten voor Erfgoeddag. Deze samenwerking tussen erfgoedvrijwilligers en de archivaris leidde al tot boeiende tentoonstellingen over de geschiedenis van het onderwijs, lokale wonderdokter Drieske Nijpers en het rijke verenigingsverleden van Sint-Gillis-Waas.

“Er wordt steeds getracht om de tentoonstelling nauw te laten aansluiten bij het jaarthema van FARO,” vertelt Luc Ruymbeke, voorzitter van Heemkundige Kring De Kluize. “De meeste deelnemers aan Erfgoeddag zullen wel weten dat dit niet altijd even eenvoudig is. Bij de bekendmaking van het thema door de nationale organisatie krabben wij ons altijd even in de haren. Deze editie was dat niet anders: ‘Armoe troef…?’ Wat moesten we hier nu weer gaan aanvangen? De gemeentearchivaris Kenneth Colleman en ikzelf hebben zich tot in het najaar van 2010 de hersens gebroken over de invulling van het jaarthema. Na vele informele overlegmomenten begon er toch stilaan een plan te groeien.”

De heemkundige kring was in het bezit gekomen van een unieke film uit het begin van de jaren vijftig van vorige eeuw over de plaatselijke kledingfabriek Vander Linden. Deze fabriek was, met zijn 130 werknemers, de belangrijkste werkgever van het dorp. De film toonde het volledige productieproces. De gemeentearchivaris was op zijn beurt op zoek gegaan in zijn archiefdepot en had een hele reeks documenten en informatie over armoede weten te verzamelen. Het vroegste verhaal speelde zich af in de 12de eeuw, toen kluizenaar Gerwinus voor een leven in armoede koos in de woestenij waar zich later het dorp Sint-Gillis-Waas zou vormen. Vanuit het besef dat ook in onze eenentwintigste eeuw nog heel wat mensen in armoede leven, werd het idee geboren om een overzichtstentoonstelling op te zetten over ’10 eeuwen armoede’ in Sint-Gillis-Waas. Deze plannen werden overlegd met de bestuursleden van de heemkundige kring, die zich enthousiast achter het idee schaarden.

Bij de eigenlijke uitwerking van de tentoonstelling was de taakverdeling tussen het archief en de heemkundige kring hetzelfde als de voorbije jaren. De archivaris zorgde voor een twintigtal archiefdocumenten over armoede. De heemkundige kring leverde mooie foto’s en objecten om de tentoonstelling kleur te geven. Zij leverde met het beeldmateriaal over fabriek Vander Linden ook de publiekstrekker van de tentoonstelling. Het gemeentearchief verzorgde verder de redactie van wandteksten die de bezoeker aan de tentoonstelling de nodige historische achtergrondinformatie heeft geboden. De 12de tot de 18de eeuw werd weergegeven in de vorm van een tijdlijn die op grote A0-bladen werd gedrukt met de plotter van het gemeentebestuur. De 19de en de 20ste eeuw werden uitvoeriger behandeld en in het luikje over de 20ste eeuw was er speciale aandacht voor fabriek Vander Linden. Voor decoratie trokken we andermaal naar één van onze leden bloemisten die, om beurt, het geheel opfleuren met bloemen en planten.

Zicht op de tentoonstelling

“Bijna even belangrijk als het opzetten van een goede tentoonstelling is de bekendmaking ervan,” weet Luc. “Bij Erfgoeddag krijg je daarvoor de steun van de nationale organisatie. In de nationale programmabrochure is er echter slechts een beperkt aantal tekens voorzien om de activiteit voor te stellen. Na overleg met de archivaris werd er gekozen om de tentoonstelling in twee activiteiten op te splitsen. De tentoonstelling ‘10 eeuwen armoede’ werd geregistreerd als een activiteit van het gemeentearchief en de ‘filmvertoning over fabriek Vander Linden’ werd een aparte activiteit georganiseerd door de heemkundige kring. Op die manier zouden de contactgegevens van zowel het archief als de heemkring in de nationale brochure verschijnen en de filmvertoning extra in de kijker zetten. Helaas had het kwaliteitscomité van FARO vragen bij de link tussen de film en het jaarthema. Er werd dan beslist om over te schakelen op plan B en zo werden beide activiteiten alsnog als één geheel omschreven.”

Met succes blijkbaar want het kwaliteitscomité beloonde de tentoonstelling met een speciale vermelding, een onderscheiding die reeds voor het tweede jaar op rij verworven werd. “Naast FARO ondersteunt ook de Erfgoedcel Waasland ons in de communicatie,” vervolgt Luc. “Zij gaven een leuke programmabrochure uit over alle Erfgoeddagactiviteiten in het Waasland waarbij onze activiteit mooi aan bod kwam. Daarnaast moesten affiches en borden in de dorpskern de nodige bezoekers lokken en kregen alle leden van de heemkundige kring een persoonlijke uitnodiging toegestuurd voor de opening. Er werd getracht om ook dit jaar weer de lokale pers te halen. In de regionale editie van het Nieuwsblad verscheen een mooi artikel, maar de andere dagbladen hebben slechts enkele regels aan de tentoonstelling gewijd. We hebben op dit vlak in het verleden al meer weerklank gekregen.”

Officiële opening (met v.l.n.r. schepen Marita Meul, schepen Steven De Beule, voorzitter Luc Ruymbeke, burgemeester Remi Audenaert, schepen Eric De Keyzer) - Dorpsdichter Sylvie Marie

“Op Erfgoeddag zelf was hier echter weinig van te merken,” vertelt Luc. “Bij de officiële opening van de tentoonstelling om 10u30 met verwelkoming van de voorzitter, een bijdrage over armoede van schepen van cultuur Steven De Beule en het slotwoord van burgemeester Remi Audenaert was de zaal overvol. Dorpsdichteres Sylvie Marie heeft haar gelegenheidsgedicht over armoede voorgedragen. Daarna werd aan de aanwezigen een receptie aangeboden door het gemeentebestuur. De heemkundige kring zorgde voor de hapjes. In de namiddag kwamen er nog eens 200 bezoekers en kregen we leuke reacties in ons gastenboek. In totaal telden we op Erfgoeddag meer dan 300 bezoekers. Dankzij de inspanningen van al onze medewerkers, de gemeentearchivaris, het gemeentebestuur, de Erfgoedcel Waasland en FARO kan er teruggeblikt worden op een geslaagde Erfgoeddag. Iedereen geniet nog na van dit succes, maar intussen spookt er in ons achterhoofd reeds een nieuw kwelduiveltje. Volgend jaar is het thema ‘Helden’… Heeft er iemand al een goed idee?”

Opening van de tentoonstelling

Met dank aan Luc Ruymbeke en Kenneth Colleman voor het verslag.

Websites:
Heemkundige Kring De Kluize
Gemeentearchief Sint-Gillis-Waas

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Activiteit in de kijker.