Taal of tongval?

In mei 2009 verdedigde Rob Belemans, stafmedewerker bij FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed, aan de K.U.Leuven zijn doctoraatsthesis met als titel: ”Van (Limburgse) dialecten naar Europees erkende streektaal en/of immaterieel cultureel erfgoed? De invloed van nationale taalpolitiek en van internationaal erfgoedbeleid op de perceptie van en op de overheidszorg voor endogene taalvariatie in Vlaanderen’. Een bewerkte en ingekorte versie van dit proefschrift is nu ook verschenen in boekvorm. ‘Taal of tongval?’ is de titel van deze publicatie, waarin Belemans een overzicht geeft van de recentste ontwikkelingen rond taalvariatie en streektalen op nationaal en Europees niveau.

Uitgangspunt van het boek is het ‘Handvest voor streektalen en talen van minderheden’ dat de Raad van Europa in 1992 goedkeurde. Belemans toont in zijn boek duidelijk aan dat dit Europese charter in het Nederlandse taalgebied op een onevenwichtige manier is ingevuld. Zo werd het handvest door Nederland wel geratificeerd en toegepast, terwijl ons land deze stap omwille van de gevoelige (taal)politieke context steeds heeft uitgesteld. Als concreet gevolg van deze situatie, is bijvoorbeeld het Limburgs door de Nederlandse overheid erkend als streektaal binnen het Handvest, terwijl de sprekers van het Limburgs in België totnogtoe vergeefs wachten op de erkenning van hun streektaal.

Taalvariatie is een te koesteren rijkdom, daar zijn de meesten het over eens, maar er stellen zich meteen verschillende vragen. Moeten dialecten wel de officiële status van streektaal krijgen? Zijn dialect(groep)en ook talen? Wie mag dat bepalen en op basis waarvan? En welke internationale werkinstrumenten bestaan er om de dreigende verschraling aan taaldiversiteit tegen te gaan? En is dat überhaupt nodig? Germanist Rob Belemans, die sinds vele jaren betrokken bij het wetenschappelijk onderzoek van taalvariatie en de brede erfgoedwerking errond in Vlaanderen en Nederland, tracht in zijn boek vanuit zijn eigen ervaring en onderzoek een antwoord te formuleren op al deze vragen.

Na een zeer gedetailleerde analyse van het (internationale) beleid rond steektalen, pleit Belemans voor een alternatieve benadering, waarbij taalvariatie als een vorm van immaterieel cultureel erfgoed gekoesterd en ondersteund wordt. Het boek wil dan ook een voorzet geven voor een genuanceerd en open debat over deze kwestie, dat in een internationaal kader kan bijdragen tot de ontwikkeling van een best practice inzake de eigentijdse, dynamische erfgoedomgang met taaldiversiteit. ‘Taal of tongval?’ biedt iedereen die zich wil verdiepen in het onderwerp, een boeiende inkijk in de taalpolitieke ontwikkelingen van de voorbije decennia omtrent endogene taalvariatie in Vlaanderen/België en Nederland en wakkert het nog ten gronde en in internationale context te voeren debat aan over de erfgoedzorg voor taaldiversiteit.

Praktisch: Rob Belemans, Taal of tongval? De gespleten Limburgse kus, oraal erfgoed en taalpolitiek. Brussel, Pharo Publishing, 2009, 408p., ISBN 978-90-8992-006-5, 22 euro. Je kunt de publicatie bestellen door een e-mail te sturen met vermelding van adres, facturatiegegevens en BTW-nummer naar bestellingen@faronet.be. Je betaalt na ontvangst van de factuur.

Aansluitend verwijzen we graag naar de recente bijdrage ‘Taal als immaterieel erfgoed: ook een uitdaging voor heemkringen’ van Rob Belemans in het themanummer ‘Vriendschap’ van Ons Heem (2009, nr. 1).

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Publicaties.