Nieuw historisch museum in Brugse stadspoort

In Brugge opent vandaag een nieuw historisch museum in de Gentpoort, een van de vier bewaarde middeleeuwse poorten van de stad. Het nieuwe museum focust op de aspecten ‘grenzen’ en ‘verdediging’. Een stadspoort is immers een belangrijk onderdeel van de verdedigingswerken van een stad. Bovendien markeert hij de grens van het stedelijke juridische gebied. Maar via de poorten werden ook goederen uit- en ingevoerd. Al deze verhalen kun je vanaf vandaag ontdekken in de Gentpoort.

Brugge kreeg voor het eerst vorm in de nasleep van de moord op Karel de Goede in 1127. Na deze moord bouwden de Bruggelingen een geïmproviseerde versterking rondom het bewoonde gebied. Deze houten omwalling werd korte tijd later al vervangen door stenen versterkingen, waarvan de restanten nog zichtbaar zijn op het plan van Brugge van Marcus Gheeraerts (1562). Van deze eerste omwalling rest nog maar één zichtbare getuige, een halfronde stenen wachttoren aan de Pieter Pourbusstraat.

(foto: Bart De Graeve)

Een tweede omwalling komt er aan het einde van de 13de eeuw. Om de omtrek van de nieuwe omwalling zo klein mogelijk te houden, worden de uiterste punten van bewoning met elkaar verbonden. Zo kreeg de stad Brugge omstreeks 1300 haar karakteristieke ‘ei’-vorm. De dubbele walgrachten en de opgehoopte stadswallen werden onderbroken door stenen stadspoorten, die herhaaldelijk heropgebouwd moesten worden. De huidige Gentpoort werd rond 1400 opgetrokken door meester-metselaars Jan Van Oudenaerde en Maarten van Leuven. Het Brugse ‘ei’ kreeg verder in de geschiedenis nog bastions, een militaire stadsverdediging die Vauban in alle Franse steden wilde introduceren. Ook daarvan zijn nu nog resten zichtbaar in de stad.

In de middeleeuwen was iedere stad een eerder autonoom gebied, met eigen rechten en belangen. Vaak leidde dit tot conflicten met andere steden. Zo moesten de Bruggelingen zich geregeld verdedigen tegen de Gentenaars. Maar hoe ging dat eigenlijk in zijn werk? Op die vraag geeft het museum een antwoord: wat was een stadsleger precies, hoe werd dat georganiseerd en wie maakte er deel van uit? Met welke wapens en uitrusting trok de gemiddelde soldaat ten strijde? In de opstelling zijn enkele wapens te zien uit de vroegere Gruuthusecollectie. Dankzij de samenwerking met Raakvlak konden ook archeologische vondsten worden opgenomen. Een unieke nierdolk bijvoorbeeld, die werd opgegraven op de Garenmarkt, en tinnen soldaatjes uit de 13de eeuw…

De geschiedenis van de stadsverdediging is natuurlijk ook onlosmakelijk verbonden met aspecten van het bouwbedrijf. Hoe vaak werden de muren en poorten immers niet gebouwd en herbouwd, aangepast en afgebroken? Het Bruggemuseum stelt zich bovendien de vraag waar al die bouwmaterialen vandaan kwamen en hoe de handel verliep.

(foto: Peter Willems)

Heel wat verhaallijnen zijn enkel dankzij archieven en oude plannen en kaarten te illustreren. Voor de bezoekers die de evolutie eeuw na eeuw willen bekijken, zijn er computers met aanraakschermen. Miniaturen en filmpjes van de Royal Armories illustreren het vechten en verdedigen in de middeleeuwse stad. Bovenop het museale aanbod is het gebouw zelf het belangrijkste collectiestuk, met historische consoles en kruisribgewelven. Langs twee wenteltrappen klim je tot op het dakterras, dat toegankelijk gemaakt is voor het publiek.

Ter gelegenheid van de opening van Bruggemuseum-Gentpoort worden dit weekend heel wat activiteiten georganiseerd. Het programma van dit feestweekend vind je op brugge.be.

Bron: De Gentpoort: gerestaureerd en ingericht (Museum Bulletin 2011,2)

Foto rechtsboven: Wikipedia

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Varia.