Kelten herleven in Wijshagen

Iedere maand plaatsen we een originele heemkundige activiteit ‘in de kijker’. Ook een activiteit van jouw vereniging kan in de kijker komen! We zijn op zoek naar activiteiten die origineel of vernieuwend zijn, of een voorbeeldfunctie kunnen hebben voor andere organisaties. Voldoet jouw activiteit aan die criteria? Stuur dan een verslag en een aantal foto’s naar consulenten@heemkunde-vlaanderen.be, en wie weet staat jouw activiteit volgende maand op onze website.

Deze maand zetten we het Regionaal Landschap Kempen en Maasland in de kijker. Tijdens Open Monumentendag op 18 september 2010 werd in Wijshagen (Meeuwen-Gruitrode) het heraangelegde ‘archeologisch park De Rieten’ geopend voor het grote publiek. De hoop is dat de site en aanverwante activiteiten kleinschalig en authentiek blijven, en dat ze de lokale bevolking weer kunnen verbinden met hun eigen erfgoed.

In 1984-’85 en 1987 werd de grafheuvelsite van het Limburgse Wijshagen onderzocht door de Nationale Dienst voor Opgravingen. Het verhaal is gekend: 5 grafheuvels en 1 Romeinse cultusplaats werden onder de loep genomen door Guido Creemers, Luc van Impe en Krista Maes. De lage heuvels bevatten naast anonieme as en aardewerken scherven, ook de crematieresten van een jonge man met paardentuig begraven in een cista, een jonge man of vrouw met bronzen sieraden begraven in een situla, en een erg gespierde man van gemiddelde leeftijd -artrose aan de elleboog door overbelasting- met bronzen sieraden begraven in een situla.

Een identificatie van de overledenen door het VIOE was mogelijk omdat de crematieresten nog relatief veel botfragmenten bevatten. De aard van de bijgaven -bronzen gladde en geribde wijnemmers uit Zuid-Europa, torques en andere sieraden, ijzeren paardentuig- duiden op rijkdom en (handels)contacten met de rest van de Keltische wereld. Eén kilometer verderop situeerde zich een kleine nederzetting met boerderijen langs een 500 ha groot akkercomplex. Tussen 450 en 350 v.C. leefde hier een La Tène-groep met een relatief grote actieradius, die heerste over een uitgestrekt gebied te midden van heidevlakten en gemengde bossen. Onder hen bevonden zich elitefiguren en krijgers. Daarom staat de site al jarenlang bekend als ‘de adelgraven van Wijshagen’.

Hoe bekend ook in de archeologische wereld, de site lag er slecht bij. Het was er verrommeld en verbost, er stond vervallen straatmeubilair en verlichtingsinfrastructuur, en de lokale looppiste ging dwars over de heuvels. In 2004 werd door Regionaal Landschap Kempen en Maasland (RLKM) en de gemeente Meeuwen-Gruitrode beslist om de site op te ruimen en opnieuw in te richten zodat een beeld kon gegeven worden van hoe het grafveld eruit gezien zou hebben. Conceptnota’s, knelpuntanalyses en kapvergunningen werden opgemaakt. Na overleg met alle betrokkenen werd een consensus gevonden waarbij archeologie en sport gescheiden werden.

In 2008 werden subsidies gezocht en gevonden. Men kon overgaan tot een aanbesteding en het uitvoeren van de nieuwe plannen met inzet van de landschapsanimator en haar landschapsteam, en onder toezicht van het Provinciaal Gallo-Romeins Museum. Het naaldbos rond de heuvels werd gekapt, de heuvels zelf -afgevlakt door tijd en erosie- werden gehermodelleerd met arm zand waarop een schrale vegetatie (hopelijk heide) wordt verwacht.

Er vond geen grondbewerking plaats, behalve het verwijderen van de boomstronken met een ondiepe bosfrees (minder dan 10 cm). Onder het oppervlak werden de grafheuvels afgedekt met ijzeren netten om metaaldetectoren te misleiden. Een ontwerpbureau verzorgde de infoborden op de site, de doorsnede van de grote grafheuvel van de gespierde krijger, een tijdstenenpad en de verplaatste Finse piste in het omringende bos.

Tijdens Open Monumentendag, werd het heraangelegde ‘archeologisch park De Rieten’ geopend voor het grote publiek. Na het officiële gedeelte in de voormiddag, kwamen in de namiddag, ondanks het slechte weer, nog ruim 300 mensen langs. Het hoogtepunt was de openluchttentoonstelling, waarbij de vondsten uit de grafheuvels eenmalig terug op de site te zien waren. Verder luisterden folkmuziek, ijzertijdambachten in een living history-kampement, en Marc de Bel met zijn nieuwe boek over het Eburoons meisje Epinona de feestelijkheden op.

Nu de rust is weergekeerd op het open grafheuvelveld, wordt er bezonnen… De vernieuwde site biedt mooie kansen naar erfgoededucatie toe en kan het cultureel selling point van de gemeente vormen – misschien door een jaarlijks Keltische evenement. De hoop is dat de site en aanverwante activiteiten kleinschalig en authentiek blijven, en dat ze de lokale bevolking weer kunnen verbinden met hun eigen erfgoed. De grootste waarde van de Rieten is het open en rustige karakter, dat oproept hoe het er ooit geweest moet zijn.

Fotogalerij

Met dank aan Klara Hermans voor het verslag en Anneleen Mengels voor de foto’s.
Website: www.rlkm.be

Print Friendly, PDF & Email
Geplaatst in Activiteit in de kijker.