Hoe ontwikkel je een goede erfgoedroute?

Je wil graag uitpakken met de bijzonderheden van je streek: een sprekend monument, een lokaal museum of een typisch volksverhaal dat kenmerkend is voor jouw gemeenschap. Rondom je gemeente ligt bovendien een prachtig natuurgebied met waardevolle landschappelijke elementen die de toeristische dienst wil ontsluiten met een fietsroute. Verder zijn er historische bezienswaardigheden, een unieke collectie van een bewaarbibliotheek en enkele architecturale hoogstandjes die bezoekers tijdens een stadswandeling kunnen bezichtigen. Daarna is het natuurlijk genieten geblazen, van een streekbiertje in de schaduw van de dorpskerk, of van een proeverij van typische culinaire specialiteiten.

Erfgoed daagt de kunstzinnig of historisch geïnteresseerde bezoeker uit, prikkelt de gastronoom en verwent de natuurliefhebber. Voor iedereen valt er wat te ontdekken. Maar hoe verenig je al deze verschillende vormen van erfgoed in een presentatie die tegelijk flexibel en aantrekkelijk is? Een erfgoedroute is hiervoor een uitgelezen middel.

Het Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE) ontwikkelde een praktische gids om erfgoedroutes te maken: www.opstapmeterfgoed.be. ‘Op stap met erfgoed’ werkte zes stappen uit voor het maken van een erfgoedroute. Aangezien de website niet langer beschikbaar is, vatten we deze kort voor je samen.

Zes stappen voor het maken van een erfgoedroute

Stap 1: Hoe begin je eraan?

Als eerste stap maak je een blauwdruk van de route. Hierin bepaal je de doelstellingen die je met de erfgoedroute wil bereiken, de partners of erfgoedspecialisten die nodig zijn voor de uitwerking ervan, de doelgroepen die je wil aanspreken, de troeven waarover je beschikt, de geografische of thematische richting die je wil inslaan en de presentatie- en communicatiemiddelen waar je voorkeur – of budget – naar uitgaat. Pas wanneer je op die manier een globaal beeld van de uit te stippelen erfgoedroute hebt opgesteld, kan je beginnen met de concrete samenstelling, uitwerking en presentatie van de route.

Stap 2: Het verzamelen van de inhoud

Bij het ontwerpen van een erfgoedroute ben je zowel verantwoordelijk voor het samenstellen van een fysiek als van een inhoudelijk traject dat de bezoeker kan boeien. De samenstelling van het inhoudelijke traject vergt het verzamelen van informatie over het erfgoed, het structureren van deze informatie tot een aantrekkelijk verhaal en het opslaan ervan in een (digitaal) bestand.

Stap 3: Het uitstippelen van een route

De inhoud en het traject van een erfgoedroute beïnvloeden elkaar. Een goede erfgoedroute slaagt erin verschillende erfgoedelementen te verbinden door een interessant parcours dat naargelang de doelstellingen sportief, avontuurlijk of juist geschikt voor rustige familie-uitstappen wordt opgevat.

Stap 4: De presentatie van de route

Hoe ga je de resultaten nu presenteren? Er zijn verschillende mogelijke presentatievormen, die alle zijn samengesteld uit woord, beeld en/of geluid. Met deze bestanddelen ontwerp je een gedrukte weergave in tekst, maak je een mondelinge presentatie zoals een voice-over of breng je erfgoed tot leven met een echte of virtuele gids of door middel van een traditionele evocatie. Daarnaast visualiseer je het grafisch met foto’s, video of 3D-technologie. Elke presentatievorm heeft zijn eigen troeven, maar ook zijn eigen vereisten. In de praktijk zal je allicht een combinatie van verschillende manieren gebruiken.

Stap 5: De implementatie van de route

Tijdens de implementatiefase krijgt je erfgoedroute eindelijk gestalte. Je uitgestippelde traject ontvangt een fysieke infrastructuur in de vorm van bordjes en bewegwijzering. Je erfgoedverhaal wordt omgezet in de presentatievormen die je koos: infopanelen en brochures worden gedrukt, gidsen opgeleid, kaarten uitgetekend. Als je voor een digitale erfgoedroute hebt gekozen, wordt tijdens de implementatie ook het systeem operationeel en de technologische infrastructuur wordt aangekocht en geleverd: multimediapanelen, digitale kiosken, mobiele gidsen.

Stap 6: Het beheer van de route

De uitwerking van een erfgoedroute vergt heel wat tijd en inspanning: van studiewerk, overleg, trajectontwerp en redactie tot de feitelijke implementatie en het lanceringmoment, zonder daarbij de financiële investering te vergeten. Het resultaat van al die inspanningen verdient een voortreffelijk beheer dat gericht is op duurzaamheid. Dat lijkt evident, maar in de praktijk wordt er wel eens onvoldoende aandacht aan besteed.

Geplaatst in FAQ.