Historiek

Het idee voor het ontwikkelen van een databank met artikelbeschrijvingen bestaat al sinds Heemkunde Vlaanderen in 2003 een samenwerkingsovereenkomst sloot met de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, de bewaarbibliotheek voor heemkundige tijdschriften. Dat het tot in 2015 heeft geduurd om het project te realiseren, bewijst dat het project meer is dan een louter rationeel ontsluiten van een collectie.

Met de databank ‘Heemkunde in artikels’ wordt een echte nood in het heemkundig veld opgevuld. Naarmate de digitale wereld steeds sneller en verder uitdeinde, plaatsten verschillende heemkundige kringen overzichten met de artikels uit hun tijdschrift op hun website. En door het uitblijven van een concreet initiatief vanuit Heemkunde Vlaanderen, werden ook enkele initiatieven op provinciaal niveau genomen.

In West-Vlaanderen bundelden Heemkunde West-Vlaanderen en de heemkundige kring Brugs Ommeland / Koninklijke Heemkundige Kring Maurits Van Coppenolle in 2008 de krachten bij het opzetten van een West-Vlaamse databank die vandaag nog steeds bestaat. Jaarlijks werd bij de verschillende deelnemende verenigingen nagegaan welke artikels verschenen. Zo verzamelden ze de afgelopen 7 jaar bijna 80.000 artikelbeschrijvingen. In Oost-Vlaanderen volgde een gelijkaardig initiatief en werd door Heemkunde Oost-Vlaanderen een Oost-Vlaamse databank online gezet. In de provincies Antwerpen, Limburg en Vlaams-Brabant gebeurde de ontsluiting van heemkundige artikels via het tijdschrift van de koepel.

Door de vele spontane initiatieven steeg ook de druk om ook op Heemkunde Vlaanderen om een overkoepelende databank tot stand te brengen. Enerzijds waren er efficiëntiewinsten te halen: sommige tijdschriften werden immers door verschillende verenigingen tegelijk ontsloten. Anderzijds zou iedereen ook baat hebben bij een uniforme werkwijze en zou informatie beter uitwisselbaar zijn. Tot slot zou zo’n eensgezind en uniform initiatief ook de zichtbaarheid van de heemkundige gemeenschap vergroten. Voor het publiek is het ook handiger als de informatie gebundeld wordt aangeboden.

In 2010 werden door Heemkunde Vlaanderen de eerste verkennende gesprekken gevoerd en vanaf 2012 kwam het project in een stroomversnelling. Om zoveel mogelijk dubbel werk te vermijden werd in 2014 een oproep gedaan om bestaande databestanden in te leveren, zodat ze konden worden opgenomen in de databank. Op die oproep werd massaal gereageerd zodat de databank in 2015 van start kon gaan met meer dan 160.000 artikelbeschrijvingen uit 205 tijdschriften.

Vanaf het najaar van 2015 krijgen de heemkundige kringen bovendien de kans om zelf hun tijdschriftartikels toe te voegen in de databank.