Helden in Lommel

Iedere maand plaatsen we een originele heemkundige activiteit ‘in de kijker’. Ook een activiteit van jouw vereniging kan in de kijker komen! We zijn op zoek naar activiteiten die origineel of vernieuwend zijn, of een voorbeeldfunctie kunnen hebben voor andere organisaties. Voldoet jouw activiteit aan die criteria? Stuur dan een verslag en een aantal foto’s naar consulenten@heemkunde-vlaanderen.be, en wie weet staat jouw activiteit volgende maand op onze website.

Deze maand zetten we Erfgoed Lommel in de kijker. Samen met de Selimiye Moskee, de Integratiedienst en de Turkse Unie van Beringen zorgde Erfgoed Lommel voor een originele invulling van Erfgoeddag. Onder het motto ‘Onze helden kwamen van ver’ werd gefocust op het erfgoed van de eerste migranten die 50 jaar geleden naar Lommel kwamen. Een internationaal kinderfeest zette de Turkse cultuur in de kijker.

“Vorig jaar, kort na de zomervakantie, nam de Stedelijke Integratiedienst van Lommel contact op met ons,” vertelt Ferdi Geerts van Erfgoed Lommel. “Ze wilden graag iets doen rond allochtonen en erfgoed, en vroegen of we hierrond geen goede ideeën hadden.” Na enkele dagen bedenktijd en na wat speurwerk op het ‘world wide web’ trok Erfgoed Lommel met een idee naar de Integratiedienst. De eerste allochtonen arriveerden ongeveer 50 jaar geleden in Lommel. Ze hadden hun thuislanden, Turkije en Marokko, verlaten om in Limburg in de steenkoolmijnen te komen werken. Welke verhalen zou die eerste generatie migranten te vertellen hebben over hun aankomst in Lommel en het onthaal dat hen te beurt viel? Waar kochten ze hun eten en hun kleding? Vierden ze hun feesten nog en hoe? Hoe verliepen de contacten met hun familie in het thuisland?

Erfgoed Lommel stelde aan de Integratiedienst voor om een project op te zetten om die verhalen te registreren en om tegelijkertijd eens nieuwsgierig te informeren bij de geïnterviewden of ze nog erfgoed uit die periode hadden: foto’s, brieven, voorwerpen… Aan het einde van de rit zouden de verhalen dan in een brochure kunnen worden gepubliceerd, samen met foto’s van het roerende erfgoed. Ferdi: “De Integratiedienst vond dit wel een leuk idee en er werd een vergadering belegd met de vertegenwoordigers van de allochtone gemeenschap. In het begin moesten alle partijen mekaar natuurlijk eerst wat ‘besnuffelen’, maar het hielp al wat dat één van de Turkse verantwoordelijken vele jaren geleden als schoolkind had deelgenomen aan het educatief project ‘Oertijd’ van Erfgoed Lommel. Het (dunne) ijs was dus vlug gesmolten en er werden goede en concrete afspraken gemaakt over het project.”

Een tijdje daarna kwam dan via de provinciale integratiedienst de vraag om samen Erfgoeddag 2012 te organiseren in de Selimiye Moskee in Lommel. De Selimiye Moskee had zich trouwens al aangemeld bij het organisatiecomité van Erfgoeddag met als enige programmapunt de organisatie van het internationale kinderfeest. “Nou, een kinderfeest op Erfgoeddag… dat zag het organisatiecomité in eerste instantie niet zitten,” aldus Ferdi. “In Lommel lieten ze zich hier echter niet door ontmoedigen. De koppen werden bij mekaar gestoken voor een ‘krijgsraad’.” Het kinderfeest op Erfgoeddag bleef behouden – zij het dan met een gewijzigde motivatie – en er werd een tentoonstelling ‘Onze helden kwamen van ver’ aan toegevoegd. Deze tentoonstelling zou het erfgoed tonen van de eerste Turkse migranten die in Lommel arriveerden. Verder werden enkele markante uitspraken uit de eerder afgenomen interviews thematisch gerangschikt en rijkelijk gestoffeerd met foto’s uit het persoonlijke fotoalbum van ondermeer Osman en Mazhun. Bovendien zouden enkele van die eerste migranten ‘in levende lijve’ en in confrontatie met hun nakomelingen worden geïnterviewd over hun ervaringen en belevenissen. Het reeds lopende project rond de verhalen en het erfgoed van de eerste migranten kreeg op die manier een ‘aanvullende ontsluiting’.

Erfgoed Lommel, als lokale coördinator, kneedde het programma in een mooie vorm en nam opnieuw contact op met het organisatiecomité van Erfgoeddag: “We lichtten toe hoe het Lommelse Erfgoeddagprogramma kaderde binnen het thema ‘Helden’ en… het resultaat was dat Lommel nu zelfs een speciale vermelding kreeg in het Erfgoeddagprogramma. Ter voorbereiding van Erfgoeddag volgden dan natuurlijk nog een aantal vergaderingen. Tijdens deze vergaderingen kwamen toch nog wat culturele verschillen boven water: de meer zakelijke en gestructureerde manier van werken van de noordelijke autochtonen tegenover de wat lossere werkmethode van de zuidelijke allochtonen, die vooral betrouwen op hun enorme netwerk waarin heel wat onmiddellijk inzetbare competenties verscholen zitten. Maar, uiteindelijk kwam het allemaal goed!”

Mede dankzij de unieke aanpak werd Erfgoeddag 2012 in Lommel een succes. Ondanks herhaaldelijke en hevige plensbuien genoten de ruim 250 bezoekers met volle teugen. Het internationaal kinderfeest kon op heel wat bijval rekenen. De kinderen – die door de grote held Atatürk bestempeld werden als de ‘helden van de toekomst’ – schotelden het publiek een reeks festiviteiten voor waarin het bevorderen van vriendschap en solidariteit onder kinderen en het onderstrepen van het belang van het kind centraal staan. Onder meer zang, dans en voordracht, maar ook sport en spel stonden op het programma.

Turkse meisjes maken zich op voor een optreden, en ook de jongens dansen mee

Ook de tentoonstelling ‘Onze helden kwamen van ver’ kon rekenen op vele belangstellenden. “Door de Turkse bezoekers werd er druk en geanimeerd verteld en herinneringen opgehaald aan de tijd van toen,” vertelt Ferdi. “Zeer mooi daarbij was de interactie die ontstond tussen oudere migranten van de eerste en de tweede generatie en hun kinderen, jonge migranten van de derde en zelfs vierde generatie. De Vlaamse bezoekers toonden zich op hun beurt zeer geïnteresseerd en gingen in dialoog met de Turkse bezoekers”

Ferdi: “Rode draad in deze gesprekken was telkens de nieuwsgierigheid naar en de verwondering over elkaars gewoonten en gebruiken, maar ook het wederzijdse respect voor elkaars erfgoed en tradities. En eigenlijk bleken deze helemaal niet zover uit elkaar te liggen. Want, luid aangemoedigd en toegejuicht maten de Turkse kinderen hun krachten tijdens een wedstrijdje zaklopen of eierlopen. Ook een aloude stoelendans maakte deel uit van de vermakelijkheden. Zaklopen, eierlopen, stoelendans… behoren deze ook niet tot onze Vlaamse volkscultuur?!”

Tot slot werden de bezoekers ook rondgeleid in de Selimiye Moskee en konden ze proeven van de Turkse cultuur, tradities, religie, ontspanning en eetcultuur.

De organisatoren – met name de Selimiye Moskee, de Stedelijke Integratiedienst, de Turkse Unie van Beringen en Erfgoed Lommel – kunnen dan ook tevreden terugblikken op een meer dan geslaagde, hoewel niet zo voor de hand liggende, samenwerking.

Met dank aan Ferdi Geerts voor het verslag en de foto’s.

www.erfgoedlommel.be
www.erfgoeddag.be

Geplaatst in Activiteit in de kijker.