Activiteit in de kijker: Fietsen naar de bron van de Heulebeek

De heemkringen van Heule en Dadizele en Natuurpunt organiseerden in mei een fietstocht met drie startplaatsen: Heule, Moorsele en Dadizele. De aankomst was voorzien aan de bron van de Heulebeek in Zonnebeke en kende een groot succes. In mooi lenteweer fietsten 950 deelnemers naar de bron van de Heulebeek.

In Heule, een deelgemeente van Kortrijk, is een werkgroep al jaren bezig het landelijk karakter van het dorp te bewaren. De Heulebeek, de beek waarnaar Heule is genoemd, is daar een essentieel onderdeel van. In 2012 besloten een paar geologen, leden van Natuurpunt en van de heemkringen van Heule, Wevelgem, Ledegem, Dadizele en Moorslede om iets te doen rond deze beek.

Langs het fietsparcours werden 25 houten kijkkasten opgesteld met informatie over de natuur en de geschiedenis van de Heulebeekvallei. De Zonnebeekse heemvrienden plaatsten een van de bekendste heksen uit Beselare ‘Dokke van Heulebeke’ langs het traject. Toen de heemkundige kring ‘langs d’Heuleboorden’ (Heule) enkele jaren geleden aan een boek werkte over het 900-jarig bestaan van Heule, viel het hen op dat er zo weinig bekend was over de beek. Enkele leden trokken hun laarzen aan en trokken op ontdekkingstocht.

‘Daar stelden we vast dat het niet duidelijk was welke van de vertakkingen de Heulebeek of een zijbeek was. Bovendien ligt er een groot bedrijf in het bronnengebied dat de natuurlijke omgeving vertekent. Ook de Slag van Passendale in 1917 hertekende het landschap. Volgens de geologen in de werkgroep zijn er bij een beek meestal verschillende bronnen en is het beter om te spreken van een bronnenzone in plaats van één bron.’

Voor de fietstocht kwam men tot een praktische oplossing. ‘De ‘officiële’ bron werd gelokaliseerd op een boerderij vlakbij de bronnenzone. Het is de plek waar er zelfs gedurende droge periodes altijd wel wat water uit de grond opwelt.’

Tot aan de Franse Revolutie bepaalde de beek voor een stuk de grens tussen de Kasselrijen Ieper en Kortrijk. ‘Het was van meet af aan de bedoeling dat ieder vanuit zijn eigen discipline tekst en documentatie zou verzamelen die vanaf 1 januari 2013 op een speciaal hiervoor ontworpen website (www.heulebeek.be) zou geplaatst worden’, zegt Xavier Monteyne van de heemkundige kring van Dadizele. ‘Dit opzet werd jammer genoeg niet gehaald. Wel werd er een logo ontworpen. Dat stelt de Heulebeek voor, laverend van het Noordwesten naar het Zuidoosten tussen de kerktorens van de deelnemende gemeenten.’

Een belangrijke bron bij het historisch benaderen van de Heulebeek zijn de kaarten die rond 1880 werden gemaakt. Elke provincie verplichtte de gemeenten kaarten te maken van de niet bevaarbare waterlopen. Aanvankelijk was dat beschrijvend, maar in 1880-81 werd beslist dat er ook kaarten opgemaakt moesten worden.  De kaarten voor West-Vlaanderen zijn onlangs door de provincie gerestaureerd en zijn in het provinciaal archief van West-Vlaanderen digitaal raadpleegbaar.

 

Geplaatst in Activiteit in de kijker.