Heemkunde Vlaanderen

Het KB van 18 januari 2007 heeft de bewakingswet van 10 april 1990 aangepast aan de vereisten van de museumsector. De wetgever wilde zo een oplossing bieden voor de vele onzekerheden die bewakingswet met zich meebracht voor de museumsector.

De bewakingswet toegelicht

De bewakingswet van 10 april 1990 legde enkele verplichtingen op aan rechtspersonen die bewakingsactiviteiten uitoefenden. Dit ging om bewakingsondernemingen, interne bewakingsdiensten, werknemers van concessiehouders of vrijwilligers.

Vele bepalingen van de wet golden ook voor cultuur- en erfgoedorganisaties. Musea, cultuurcentra of heemkringen oefenen namelijk ook een bewakingsactiviteit uit als zij toezicht houden op de veiligheid van hun bezoekers of hun collectie. Volgens de bewakingswet moesten ook zij bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken een vergunning als interne bewakingsdienst aanvragen. Vooral het Koninklijk Besluit over de beroepsopleiding voor leidinggevend en uitvoerend personeel leidde tot onrust. Suppoosten moesten een intensieve en dure opleiding volgen als bewakingsagent. De Vlaamse Museumvereniging (VMV) geloofde dat die opleidingsvoorwaarden het beroep van museumsuppoost zouden opwaarderen. Daarom startte de VMV, met steun van de Vlaamse Gemeenschap, in 2004 een campagne om de bewakingswet bekend te maken bij de musea. Tegelijkertijd streefde zij ernaar om de wet aan te passen aan de noden van de museumsector. Zo stelde de VMV in januari 2005 bij de federale overheid een aparte suppoostenopleiding voor.

Dit voorstel haalde het en werd in januari 2007 gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Als een ‘permanente instelling van publiek recht die cultureel erfgoed beheert’ een interne bewakingsdienst wil oprichten, moeten de suppoosten een ‘bekwaamheidsattest bewakingsagent-erfgoedbewaker’ behalen.

De opleiding erfgoedbewaker telt 68 lesuren en moet bij een erkende opleidingsinstelling gevolgd worden. Dit is een uitzondering op de algemene regel, die stelt dat een bewakingsagent 132 lesuren moet volgen. Suppoosten die al een bekwaamheidsattest als bewakingsagent behaalden, moeten nog één bijzonder vak over interventie in cultuurinstellingen volgen.

Wat zijn de gevolgen voor lokale erfgoedbeheerders?

Lokale erfgoedbeheerders vallen in principe ook onder de bewakingswet. Als zij hun collectie openstellen en daarbij toezicht houden, moeten ook zij een vergunning hebben als interne bewakingsdienst of een beroep doen op een extern vergunde bewakingsonderneming.

Voor vrijwilligers geldt wel een speciale regeling. Zo moeten vrijwilligers geen vergunning aanvragen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Een toestemming van de burgemeester volstaat.

Aan de vrijwilligersregeling zijn wel welke enkele voorwaarden verbonden. De vrijwilligers:

• mogen bepaalde veroordelingen niet hebben opgelopen
• moeten tenminste drie jaar hun wettige hoofdverblijfplaats in België hebben
• mogen bepaalde beroepen niet uitoefenen (bv. privé-detective of wapenhandelaar)
• zijn sinds vijf jaar geen lid van een politiedienst
• zij moeten minstens 18 jaar oud (uitvoerders) of 21 jaar oud (leidinggevenden) zijn.

Bovendien vallen niet alle activiteiten onder de uitzonderingsregeling. De vrijwilligers:

• mogen alleen personen controleren en het verkeer begeleiden
• moeten deze activiteiten onbezoldigd uitoefenen
• moeten lid zijn van de vereniging of er een duidelijk aanwijsbare band mee hebben
• zij mogen deze activiteiten slechts occasioneel (4 tot 5 keer per jaar!) uitoefenen. Een vrijwilligersvereniging die elke maand opendeur houdt, kan dus geen aanspraak meer maken op de uitzonderingsregeling. Gelukkig is een compromis mogelijk. Als de vrijwilligers tijdens zo’n opendeur optreden als ‘gastheer of -vrouw’ (en niet als ‘bewaker’), vallen zij buiten het toepassingsgebied van de wet. Want de bewakingswet geldt alleen voor bewakingsactiviteiten.

Leestips

H. Schoefs, De bewakingswet. Van erfgoedbeheerders naar erfgoedbewakers?, in: Mores. Tijdschrift voor volkscultuur in Vlaanderen, 8 (2007) 1, pp. 17-20.

De auteur maakt een heldere analyse van de bewakingswet en belicht de repercussies ervan voor de erfgoedvrijwilligers. Bovenstaande tekst is grotendeels op dit artikel gebaseerd. Uitgebreide informatie over de bewakingswet (en de tekst van het KB) vind je ook op www.vigilis.be en www.museumvereniging.be